How to clean noise from audio track

ကၽႊန္ေတာ္လည္း ကၽႊန္ေတာ္သိတာေလးနဲ့ ကူညီေပးခ်င္ပါတယ္။ ဒီအႀကံညဏ္ကိုစတင္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းကိုယ္တိုင္ကလဲ လာေမးတာရယ္၊ ကၽႊန္ေတာ့္အစ္မ မ April တုိ့လို လုပ္ခ်င္တဲ့လူေတြလည္းရွိရင္ လုပ္ႏုိင္ေအာင္ရယ္ ရည္ရြယ္ၿပီးကၽႊန္ေတာ္ေရးေပးလိုက္တာပါ။ အခုအေနနဲ့ကေတာ့ နည္းနည္းအဆင့္ေက်ာ္ၿပီး အဓိကျပႆနာေျဖရွင္းနည္းကို ကူညီေပးခ်င္တာပါ။ အိမ္မွာ ကြန္ပ်ဴတာနဲ့ Recording လုပ္တဲ့အခါမွာ မလြဲမေရွာင္ႏုိင္တာက noise (Hiss happens. So does ground hum, computer noise, and any number of unwanted sonic artifacts) ဝင္ခ်င္းပါ။ Studio ေတြမွာေတာင္မွ တစ္ခါတစ္ေလျဖစ္တတ္ ဝင္တတ္ပါတယ္။ ကိုယ္က ဆိုထား ေျပာထားတာေကာင္းရဲ့နဲ့ တစ္ခါတစ္ေလ မီးအားအတက္အက် ပစၥည္းခ်င္းထိမိရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အဲလိုမ်ိဳးဆိုရင္ Reasonable ျဖစ္တဲ့ အေနအထားထိက Noise ေတြကို ေလွ်ာ့ႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

ဥပမာ ကၽႊန္ေတာ့္ ဒီက သီခ်င္းတစ္ပုဒ္မွာ ဖမ္းထားတဲ့ Bass Line မွာ Signal Noise တစ္ခုက Click လိုလို Pop လိုလိုပံုစံနဲ့ပါေနပါတယ္။ Original နဲ့နားေထာင္ရင္ သိပ္မဆိုးေပမဲ့ သီခ်င္းထဲမွာ ၾကည္ၾကည္လင္လင္ ၾကားရဖို႔အတြက္ Dynamics တင္တဲ့အခါမွာ အဲဒီ Noise က အေတာ္ဆိုးဆိုးဝါးဝါး သိသာလာပါတယ္။ ဒီမွာ ဥပမာ ၾကည့္ၾကည့္ပါ။

Noise Waveform

Bass တီးတဲ့ အသံမလာခင္မွာ အဲလို Electronic Device ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ Noise က စဝင္လာပါတယ္။ အဲဒီကစၿပီး တီးတဲ့ ေတာက္ေလွ်ာက္မွာလဲ Background Noise အေနနဲ့ ပါဝင္လာပါတယ္။ အဲဒါကို ျပင္ဖို့အတြက္ ဒီ Waves ကထုတ္တဲ့ Znoise ဆိုတဲ့ Plugin ေလးရဲ့ အကူအညီနဲ့ Acid မွာလုပ္ထားပါတယ္။ Sound Forge နဲ့ ျပခ်င္ေပမဲ့လဲ့ Windows 7 မွာ Sound Forge မ Run တာကို မျပင္ရေသးတဲ့အတြက္ Acid နဲ႔ျပလိုက္တာ Sorry ပါ။ ဒါေပမဲ့ Sound Forge နဲ့ Acid က Company တစ္ခုထဲကမို့ icon ေလးေတြနဲ့ လုပ္ရကိုင္ရတာ အေတာ္ကိုဆင္ပါတယ္။ ပထမဆံုး Acid မွာ ကၽႊန္ေတာ္ျပင္ခ်င္တဲ့ Track ရဲ့ Effect Line ထဲမွာ ဒီ Plug-in ေလးကို ထည့္ပါ့မယ္။

How to Add an Effect to Track's Effect Rack

ထို့ေနာက္ ေအာက္က ပံုအတိုင္းရလာရင္ ေဖၚျပထားတဲ့အတိုင္း လုပ္လိုက္ပါ။

Step 1

အဲလိုလုပ္တာက ဘာလုပ္လဲဆိုေတာ့ Noise Profile ရဲ့ Signature ကိုယူတာပါ။ အဲဒါလုပ္ၿပီးေနာက္ အခုန Plug ins မွာ စစခ်င္းအသံဳးျပဳေတြအတြက္ အသံုးအလိုဆံုး Control ႏွစ္ခုအေၾကာင္းေျပာပါမယ္။ Threshold နဲ့ Reduction ပါ။ Threshold ဆိုတာက Signal ရဲ့ အဝင္ Level နဲ့ဆင္ပါတယ္။ Threshold ကိုခ်ိန္ျခင္းအားျဖင့္ Effect Processor ကိုေျပာလိုက္တာက ဒီ Threshold Level ေအာက္ပိုင္းကစတဲ့ Signal ေပၚမွာအလုပ္လုပ္မယ္ဆိုတဲ့ သေဘာပါ။ ဒီေကာင္ကို မ်ားေသာအားျဖင့္ Negative Value မွာ ထားရတာမ်ားပါတယ္။ ပံုမွန္ အထက္ကေျပာခဲ့တဲ့ Noise ေတြက အဲေလာက္ Level မျမင့္လို့ပါ။ အဲဒါကေတာ့ ကိုယ္တိုင္နားေထာင္ၿပီး အေကာင္းဆံုးအသံဖယ္ေပးႏိုင္တဲ့ အေနအထားနဲ့ Original ကိုယ္တီးထားဆိုထားတဲ့ အပိုင္းက အသံေတြ မပ်က္ဆီးႏိုင္ေလာက္တဲ့ ေနရာကို ထားေပးပါ။

ဥပမာ ကၽႊန္ေတာ့္ရဲ့ Bass တီးထားတဲ့ အသံမွာ Noise Level က -45 db ေလာက္ရွိပါတယ္။ အဲဒါကို Program ရဲ့ ကိုယ့္ Track မွာ Output ဘယ္ေလာက္ျပန္ထြက္လဲျပတဲ့ Meter မွာဖတ္လို့ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽႊန္ေတာ္သူ႔ထက္နည္းနည္းပိုျမင့္တဲ့ Value ျဖစ္တဲ့ -30.0 db ေလာက္မွာ Threshold ကို ခ်ိန္လိုက္ပါတယ္။

Reduction ဆိုတာက အဲဒီ Threshold ေအာက္က Signal ေတြကို ဘယ္ေလာက္ Ratio နဲ့ေလွ်ာ့ခ်မလဲပါ။ မ်ားေသာအားျဖင့္ 1:1 Ratio ရွိတဲ့ Settings ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အလုပ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ ကၽႊန္ေတာ္ Reduction မွာလည္း 30 ထားလိုက္ပါတယ္။ ေလွ်ာက္ေဆာ့ၾကည့္ပါ။ နားလည္လာပါလိမ့္မယ္။ ဥပမာ 15 ေလာက္ဆို Noise က နည္းသြားေပမဲ့ က်န္ခဲ့ပါေသးတယ္။ အရမ္းတင္လိုက္ရင္လဲ အသံ Quality ကိုပ်က္စီးေစပါတယ္။ Max နီးနီးေလာက္ကို ထားၾကည့္လိုက္ပါ။ Bass တီးထားတဲ့အသံရဲ့ Sonic Quality ပ်က္သြားတာၾကားရပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ့္နားေထာင္လို့ အေကာင္းဆံုးျဖစ္တဲ့ အေနအထားကိုေရြးၾကည့္ပါ။ ခု Playback တစ္ခါျပန္လုပ္ၿပီး နားေထာင္ၾကည့္ပါ။ <span style=”color: rgb(255, 0, 0);”>Learn ဆိုတဲ့ Button ကို ျပန္ႏွိပ္စရာမလိုေတာ့ပါ။ Playback Only ပဲလုပ္ၾကည့္ပါ။</span>

ဥပမာ ေအာက္မွာ ၾကည့္ၾကည့္ပါ။

Znoise Sample Settings

ဒါပါပဲ ၿပီးရင္ ခ်ိန္နည္းကေတာ့ၿပီးပါၿပီ။ Sound Forge မွာ ကိုယ္ျပင္ထားတဲ့ အသံကို ဘယ္လို File အသစ္အေနနဲ့ သိမ္းလည္းျပခ်င္ေပမဲ့ Sound Forge ဖြင့္မရလို့ ေလာေလာဆယ္ Acid နဲ႔ပဲ ေျပာျပလိုက္ပါတယ္။ File &gt; Render As ဆိုတာကိုေရြးၿပီး ကိုယ္ႀကိဳက္တဲ့ အသံ Format နဲ႔ သိမ္းလိုက္ႏိုင္ပါၿပီ။

Computer Music ႏွင့္ ပတ္သက္၍

Nuendo မွာ သီခ်င္းတီးလို႔ ရတယ္ဆိုတာဟုတ္လားဗ်… MIDI နဲ႔တီးရင္ေတာ့ရမယ္လို႔ကၽြန္ေတာ္ထင္တယ္… ေသခ်ာမသိလို႔ေမးၾကည့္တာပါ… သိရင္ ေက်းဇူးျပဳပါဦး… ၿပီးေတာ့ Nuendo အေၾကာင္းေလးလည္း ေသခ်ာသိခ်င္ပါတယ္… အဲဒါေလးလည္း Please… ၿပီးေတာ့ Cubase နဲ႔ Nuendo က company တူတူပဲဗ်… အဲဒါ ဘယ္ဟာက ပိုေကာင္းလဲ… ကၽြန္ေတာ္သံုးၾကည့္တာေတာ့ တူတူလိုပဲဗ်… ဘယ္ software က ဘယ္ေနရာေတြမွာ ပိုေကာင္းလဲဆိုတာ ေသခ်ာေလးသိခ်င္လို႔ပါ…
ၿပီးေတာ့… Pro Tool အေၾကာင္းေလးပါ… ပထမဆံုးသိခ်င္တာက Pro Tool ရဲ႕ေစ်းႏႈန္းေလးပါ… ဘယ္ေလာက္လဲေသခ်ာသိခ်င္လိုု႔ပါ…
Pro Tool LE 7 ကိုေျပာတာပါ… ေနာက္သိခ်င္တာေတြကိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ေနာက္မွပဲေမးေတာ့မယ္ဗ်ာ… ေမးလြန္းအားႀကီးလို႔ စိတ္ညစ္သြားရင္ ေနာက္ေမးလို႔မရေတာ့မွာစိုးလို႔ … ဟဲဟဲ …

သီခ်င္းတီးလို႔ရတယ္ ဆိုတာ ဘယ္လိုဆိုလဲခ်င္လဲမသိဘူး။ VSTi ကို Support လုပ္တဲ့ Workstation တိုင္း သီခ်င္းတီးလို႔ရတယ္။ Cubase, Nuendo မွမဟုတ္ဘူး။ MIDI ဆိုတာက တစ္ကယ္ေတာ့ Time Coded Digital Signal with Instruction Sets ပါ။ MIDI Device ကေနပို႔လိုက္တဲ့ Data ကို Music Workstation ေတြက နားေထာင္ၿပီး VSTi ရဲ့ Sound Engine ထဲကိုပို႔ၿပီး အသံထုတ္တာပါ။ ဒါက Midi နဲ႔တီးတာပါ။ ေနာက္တီးထာကေတာ့ Audio Recording ပါ။ အျပင္က တစ္ကယ့္ အသံထုတ္ေပးတဲ့ Instrument အသံေတြကို ဖမ္းတာပါ။ တစ္ခ်ိဳ႕ Keyboard (ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား) ေတြက Midi လဲပါပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Midi ႀကီးပဲပါတဲ့ Instruments ေတြကို Midi Controller လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒီေကာင္ေတြက အသံမထုတ္ေပးတာပါ။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ Sample Libraries ေတြနဲ႔တီးတာပါ။ အဲဒါကေတာ့ အထူးရွင္းျပစရာမလိုပါဘူး ထင္ပါတယ္။ Audio Format ပါပဲ။

ခု ကၽႊန္ေတာ္သံုးတဲ့ Setup ဆိုရင္ M-Audio Axiom (USB Midi Controller) ကေန Laptop ထဲသြားပါတယ္။ Laptop ထဲမွာ Soft Synths (VSTi) ေတြရွိပါတယ္။ Soft Synth ကုိ Host Software (FL Studio, Acid, Reason) တစ္ခုခုနဲ႔ ဖြင့္ပါတယ္။ USB Controller ကေနတီးလိုက္တာကို Host က Midi ဖမ္းေပးပါတယ္။ ၿပီးရင္ ကိုယ္ႀကိဳက္တဲ့ အသံကို Soft Synth နဲ႔ ခ်ိန္ပါတယ္၊ ရွာပါတယ္။ အေခ်ာတီးၿပီးသားကို တစ္ကယ္လို႔ အသံကို Bounce လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ Audio အေနနဲ႔ ျပန္ထုတ္ပါတယ္။ ဒါဆုိရင္ Soft Synth ေတြ အၿမဲ Run စရာမလိုေတာ့ပါဘူး။

တစ္ကယ္လို႔ အျပင္က Effect Processor အသံကိုသံုးခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ Audio Interface Card ကေနထြက္လာတာကို ကၽႊန္ေတာ္သံုးတဲ့ Korg KP3 နဲ႔ ထဲကိုပို႔ပါတယ္။ KP3 ကထြက္လာတဲ့ အသံကို Computer ထဲကို Interface Card သံုးၿပီးထည့္ပါတယ္။ ဒါက ကၽႊန္ေတာ္အလုပ္လုပ္ပံုပါ။ ကၽႊန္ေတာ္က လံုးဝ Soft Synths သမားဆိုေတာ့ Setup အရမ္းရွင္းပါတယ္။

Nuendo နဲ႔ Cubase ဘာမွမကြာပါ။ Nuendo က Video Editing Function ပိုပါပါတယ္။ Adobe After Effect တို႔လို မ်ိဳးတို႔လို Special EFX မဟုတ္ပါ။ ရိုက္ထားတဲ့ Clip ေတြကို သီခ်င္း Timeline ေတြကို သံုးၿပီး Editing လုပ္လို႔ရပါတယ္။ ဖလင္ဆက္တဲ့ သေဘာလိုေပါ့။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ Surrond Mixing ကို 7.1 ထိလားမသိဘူး ေပးပါတယ္။ Cubase 5 မွာေတာ့ အဲဒါေတြ အကုန္ပါလာပါတယ္။ Cubase 3 မွာေတာ့ အဲဒါမပါပါ။ ကၽႊန္ေတာ္က Video သိပ္စိတ္မဝင္စားတဲ့ အတြက္ Nuendo အေၾကာင္းမသိပါ။ အကုန္ျပည့္ျပည့္စံုစံုသိခ်င္ရင္ ဒီမွာေဒါင္းပါ။

အျမင္ GUI ကိုေျပာရင္ Pro Tools က Cubase နဲ႔ လံုးဝမတူေအာင္ Layout လုပ္ထားပါတယ္။ Workflow နည္းနည္းကြာသြားတာေပါ့။ ဒါေပမ့ဲ Pro Tools ေကာ Cubase ေရာ Recording Based Editing Workstation ပါ။ Workstation သံုးမ်ိဳးသံုးစား ခြဲလို႔ရပါတယ္။ Loop Based Workstation (Acid, Ejay, FL Studio) တို႔လို Sample ေတြကိုဦးစားေပးတဲ့ GUI ရွိတဲ့ ဟာမ်ိုးရယ္၊ Sample Based Workstation (FL Studio, Propellerhead Reason) ရယ္၊ Recording Based Workstation ျဖစ္တဲ့ (Cubase, Pro Tools, Emagic (now Logic Studio on Mac), Acid, FL Studio) တို႔ပါ။

Pro Tools က ဘာကြာလဲေျပာရင္ အမ်ားႀကီးေျပာရမွာပါ။ Pro Tools မွာ Digital Mixer တို႔ HD Accel လို႔ ေခၚတဲ့ (Digital Signal Processing) System ေတြရွိပါတယ္။ Pro Tools ကို အဲဒါေတြနဲ႔ တဲြသံုးလို႔ရပါတယ္။ ခ်ံဳေျပာရရင္ေတာ့ Studio မွာ တစ္ကယ့္ Recording လုပ္တဲ့ Feel ရေစႏိုင္ပါတယ္။ ကြန္ပ်ဳတာကို မထိပါနဲ႔ Editing Console က ခလုတ္ေတြကို ႏွိပ္ရံုနဲ႔ Software က လိုက္မွတ္ေပးပါတယ္။ ဆုိပါစို႔ Mix Down လုပ္မယ္။ Pro Tools အျပည့္အစံုတာရွိရင္ ကြန္ပ်ဳတာကို ေဘးမွာထားလိုက္ Mouse ကိုင္စရာမလို Keyboard ကိုင္စရာမလိုပါဘူး။ သီခ်င္းကိုနားေထာင္ၿပီး ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္ Instrument ကို Level ခ်မယ္ ဘာကို Level တင္မယ္ ဆိုတာကို တစ္ကယ့္ Analog Mixer ေတြလို ေရြ႕ေပးလို႔ရပါတယ္။ အဲဒါကို Pro Tools က အကုန္လိုက္မွတ္ေပးပါတယ္။ ကြန္ပ်ဳတာ ေရွ႕မွာထိုင္ၿပီး Event ေတြလိုက္ေရးစရာမလိုေတာ့ဘူးေပါ့။ Panning/Volume/FX Send (Pre or Post)/EQ’ing ေတြကို On The Fly လုပ္ခြင့္ေပးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Software ပဲရွိရင္ေတာ့ Mouse နဲ႔ Keyboard ေပါ့ဗ်ာ။ ကၽႊန္ေတာ္သိသေလာက္ေတာ့ Pro Tools က Mbox Interface Card ဒါမွမဟုတ္ M-Audio က Interfacd Card ေတြရွိမွသံုးလို႔ရမွာပါ။ M-Audio က M Powered Pro Tools လို႔ေခၚပါတယ္။ တူတူပါပဲ။ M-Audio နဲ႔သံုးလို႔ရေအာင္လုပ္ထားတာပါ။ စိတ္ဝင္စားရင္ေတာ့ Pro Tools LE 7 Original ရွိပါတယ္။ လိုခ်င္ရင္ ေရာင္းပါမယ္။

River Flows in You ကို Cover တီးထားတာကို ကၽႊန္ေတာ္ Mix Down ျပဳလုပ္ထားပံု

Audio Engineering ပစ္ထားတာလဲ အေတာ္ၾကာၿပီ။ ကိုယ္တိုင္ကလဲ သီခ်င္းမွ အၿမဲမလုပ္ျဖစ္ေတာ့တာကိုး။ ခုေတာ့ နည္းနည္းေလးေရးလိုက္ဦးမယ္

ဒီဟာေလးကို စိတ္ထဲမွာ ေရးပစ္ေနတာ အေတာ္ၾကာၿပီ။ စာႀကီး လတ္ခ်ာဆန္ဆန္ေရးတာထက္စာရင္ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးေလး ကၽႊန္ေတာ္ ဘယ္လိုလုပ္ထားလဲပဲ ေဆြးေႏြးခ်င္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ Mixing နဲ့ Mastering လုပ္တယ္ဆိုတာ ဖန္တီးတဲ့ Engineer ေပၚမွာမူတည္တယ္။ သီခ်င္းေကာင္းေပမဲ့ Mixing မေကာင္းရင္ ရစရာ မရွိေအာင္လည္းျဖစ္တတ္တယ္ေလ။ သူ Feel လာသလို ခ်ိန္ခြင့္ ရွိတယ္။ ဒီလိုခ်ိန္ရမယ္ ဒီလိုခ်ိန္သင့္တယ္ဆိုတဲ့ မူေသ Mixing/Mastering မရွိဘူး။ အခု ေရးဖို့အတြက္ ကၽႊန္ေတာ္ကဟုိတစ္ေလာက ကလိထားတဲ့ River Flows in You ကို ကၽႊန္ေတာ္ခ်ိန္ထားတဲ့ ပံုစံေလး ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ အဲဒီကို နားေထာင္ခ်င္ရင္ ဒီမွာ သြားယူလို့ရပါတယ္။ ခုက Instrumental သီခ်င္း သူမ်ားသီခ်င္းကို ျပန္ Cover လုပ္ထားတာဆိုေတာ့ FL မွာ Arrangement ကို မလုပ္ထားပဲနဲပဲ့ ပထမဆံုး Page ေပၚမွာ တစ္ပုဒ္လံုးက တီးခ်ထားပါတယ္။

ကၽႊန္ေတာ္သံုးထားတာကေတာ့ FL 9 နဲ့ reFX က Nexus VSTi တို့ကို အသံုးခ်ထားပါတယ္။ အတတ္ႏိုင္ဆံုးအဆင္ေျပေအာင္ ကၽႊန္ေတာ္ FL 9 က ပါလာတဲ့ Plugin ေတြကိုပဲ သံုးထားပါတယ္ nexus ကလြဲရင္။ ကၽႊန္ေတာ္တင္ေပးထားတဲ့ အပုဒ္မွာေတာ့ Piano ႏွစ္လိုင္းပဲပါပါတယ္။ ခု Screenshot မွာေတာ့ ကၽႊန္ေတာ္ထပ္ကလိထားတဲ့ Orchestral လိုင္းရယ္ SQ တစ္လိုင္းရယ္ အပိုပါေနပါတယ္။ အဲဒီႏွစ္ခုကို မေျပာပဲ Piano ႏွစ္လိုင္းကို ဘယ္လိုခ်ိန္ထားလဲပဲ ေျပာသြားပါမယ္။ Track 1 ကေတာ့ Main Melody (သ) Treble လိုင္း (International Note အရဆိုရင္) ပါ။ တတိယ Track ကေတာ့ Bass လိုင္းပါ Melody ကို လိုက္ Fill Up လုပ္ေပးထားတာပါ။

ကၽႊန္ေတာ္ ပထမလိုင္းက Melody အတြက္ Mixer Channel 1 မွာ သံုးထားတာက ကၽႊန္ေတာ္ အႀကိဳက္ဆံုး အသံုးအမ်ားဆံုး အမ်ိဳးအစား တစ္ခုျဖစ္တဲ့ Parametric EQ ပါ။ ေနာက္ထပ္ တစ္မ်ိဳးကေတာ့ Multband Compressor ပါ။ ေနာက္ဆံုးသံုးထားတာက Reverb ပါ။ ၿပီးေတာ့ ကၽႊန္ေတာ္ လုပ္ထားတာက Sub Bus 1, 2, 3, 4 ကို Channel 1 ကထြက္တာမွန္သမွ်ကို ပို႔ထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပံုထဲမွာ ေတြ႕ရတဲ့ အတိုင္း Channel 1 က Sub Bus 1 ထဲက ဘာမွ ပို႔ထားျခင္းမရွိေပမဲ့ ပံုထဲမွာေတာ့ Sub 1 ဟာ Level တက္ေနတာ ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ ကၽႊန္ေတာ္က Channel 1 အထြက္ကို Channel 6 ထဲကို လႊဲထားလိုက္ပါတယ္ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ Bass Line တီးထားတဲ့ Channel 2 ကိုလည္း  Channel 6 ထဲပို့ထားလိုက္ပါတယ္။ ဘာလို႔ ကၽႊန္ေတာ္အဲလိုလုပ္လိုဆိုတာ ေနာက္ရွင္းျပမယ္။ ခုပံုအရဆို ကၽႊန္ေတာ္က Sub 2 ထဲမွာ Delay တစ္ခု၊ Sub 3 ထဲမွာ ေနာက္ထပ္ Delay အမ်ိဳးအစားတစ္ခုနဲ႔ Sub 4 ထဲမွာ Filter အမ်ိဳးအစားျဖစ္တဲ့ Phasor တစ္ခုထည့္ထားပါတယ္။ Sub 4 ကေတာ့ ရွင္းပါတယ္။ ကၽႊန္ေတာ္ Piano ႏွစ္လိုင္းလံုးကို Steroe Image ျဖစ္ေအာင္/ ပိုျပန္႔တဲ့ Stereo သံ ပိုျဖစ္ေအာင္ ထည့္ထားတာပါ။ FL ရဲ့ Philter EFX ထဲက Preset Bank ထဲက Steroerizer ဆိုတာပဲ သံုးထားပါတယ္။

ပထမဆံုး EQ ဘယ္လို ခ်ိန္ထားလဲေျပာျပပါ့မယ္။ Melody လိုင္းက သီခ်င္းရဲ့ အဓိက အပိုင္းျဖစ္တဲ့ အတြက္ သီခ်င္းရဲ့ Upper Mid အပိုင္းကို သူက အဓိက သယ္ေဆာင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့  သူကလည္း သူရဲ့ ကို္ယ္ပိုင္ Body အသံရွိတဲ့ အတြက္ Low Frequency ေတြပါပါတယ္။ Low Freq ေတြကို ကၽႊန္ေတာ္မျဖတ္ထုတ္ဘဲ ပထမဆံုးလိုင္းႀကီးပဲ နားေထာင္ၾကည့္ရင္ အေတာ္နားေထာင္လို႔ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တတိယလိုင္းျဖစ္တဲ့ Bass ကိုပါထည့္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ တူတူနားေထာင္ၾကည့္တဲ့ အခါမွာ အသံေတြ Clush ျဖစ္ကုန္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ 100 Hz ပတ္ဝန္းက်င္က စၿပီး ေအာက္ပိုင္းကို ကၽႊန္ေတာ္ အကုန္ ျဖတ္ထုတ္လိုက္ပါတယ္။ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ Bass တီးထားတဲ့လိုင္းကို သူ့ေနရာေပးေစခ်င္လို႔ပါ။ ကၽႊန္ေတာ္ အေပၚမွာေျပာခဲ့တုန္းက Mixing မွာ Engineer ခံစားသလိုခ်ိန္တယ္လို့ေျပာထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Engineeer ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား လက္ခံထားတာ တစ္ခုက Instrument တစ္ခုကို နားေထာင္ေကာင္းေစခ်င္ရင္ EQ Boost လုပ္တာထက္စာရင္ EQ Cut မ်ားမ်ားလုပ္ျခင္းပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ Over EQ’ing မျဖစ္ေစခ်င္လို႔ပါ။ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ Mixing တစ္ေလွ်ာက္လံုးကေန Mastering ထိက လိုအပ္တိုင္း EQ ကိုင္ေနရတာပါ။ စစျခင္းမွာ အရမ္းတင္ထားရင္ အသံေတြ ကြဲကုန္တတ္ပါတယ္ Mastering အဆင့္ေလာက္ေရာက္ရင္။ ကၽႊန္ေတာ္ဆို တစ္ခုကို စခ်ိန္မယ္ဆိုရင္ ဘယ္နား တိုးမလဲဆိုတာထက္ ဘယ္နားေလွ့်ာ့မလဲ ဘယ္နားျဖဳတ္မလဲ အရင္ စဥ္းစားပါတယ္။

ထို့ေနာက္ Low သံထဲက Character ေတြ တစ္ခ်ိဳ႕ကို ေပၚေစခ်င္တဲ့ အတြက္ 300 Hz ပတ္ဝန္းက်င္ကို 3.0db ေလာက္ နည္းနည္းတင္ထားေပးပါတယ္။ ဥပမာ တီးထားကို ခဏရပ္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ Delay နဲ့ အတူက်န္ခဲ့တဲ့ အသံေတြမွာ Low ျဖစ္တဲ့ Body အသံကို Emphasize လုပ္ေပးေစခ်င္လို့ပါ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ 1500 Hz နားေလာက္မွာ 2.0 ေလာက္ နည္းနည္းေလွ်ာ့ထားေပးၿပီးေတာ့ ထားလိုက္ပါတယ္။ ဘာအတြက္လဲဆိုေတာ့ အဲဒီ ပတ္ဝန္းက်င္ နားေလာက္မွာ Instrument ေတြက Muddy ထုန္ထုန္ႀကီးျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သစ္သား Body နဲ့လုပ္ထားတဲ့ String Instruments အမ်ိဳးအစားေတြမွာပါ။ ဒါေပမဲ့ ကၽႊန္ေတာ္သံုးထားတာ Plugin ေတြပဲ Electronic အသံမေပါက္ဘူးလား ထင္ရင္ ရွင္းျပပါရေစ။ Nexus က Sampling Based VSTi ပါ။ တစ္ကယ့္ Instrument က အသံေတြကို ဖမ္းထားၿပီးေတာ့ သူနဲ့သက္ဆိုင္တဲ့ Key Zone ေတြမွာ အသံအမ်ိဳးမ်ိဳးကို Layer ထပ္ထားတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ သီခ်င္းမွာ တစ္ကယ့္ Piano အသံေပါက္ေနတာပါ။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ 2200 ပတ္ဝန္းက်င္ေလာက္ကစၿပီး နည္းနည္း ျပန္ Boost လုပ္ပါတယ္။ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ အဲဒီအပိုင္းမွာ Piano က စၿပီး သူ႔ရဲ့ Melodic အပိုင္းက ေရာက္လာပါၿပီ။ သူ႕ရဲ့ Color ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အဲဒီနားပတ္ဝန္းက်င္မွာ ရွိေနတတ္လို႔ပါ။

ထို႔ေနာက္ 10000Hz or 1KHz ပတ္ဝန္းက်င္ေလာက္မွာ သိသိသာသာ တိုးထားပါတယ္။ ဒီေနရာဟာ Piano ရဲ့ Main Melody Range ပါ။ ဒီအပိုင္းကို တိုးခ်င္အားျဖင့္ Melody ပိုေပၚေစၿပီး အသံကို ပိုၾကည္လင္ေစပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ High Freq ကို သတိထားရပါ့မယ္။ High Freq ကို အရမ္းကိုတင္ထားရင အသံပ်က္ၿပီး နားေထာင္ရတဲ့ သူအတြက္ ဆိုးေစပါတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ Metal တို့ Rock တို့ကို လူတိုင္းမႀကိုက္သလိုေပါ့။ အရမ္းဆူညံတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ Rock Metal ရဲ့ Distoration Guitar အသံေတြဟာ ဒီေနရာမွာ အမ်ားဆံုးရွိတတ္လို့ပါ။ ေနာက္တစ္မ်ီဳးအရဆိုရင္ အရင္တုန္းက အေခြေတြဟာ ခုေခတ္ သီခ်င္းေခြေတြနဲ့ ယွဥ္ၾကည့္ရင္ Melodic ျဖစ္တာနည္းတယ္ သိပ္ၿပီးေတာ့ Live မျဖစ္သလို ခံစားရပါတယ္။ အရင္တုန္းက နည္းပညာက High Freq ေတြကို ေသခ်ာ မကိုင္တြယ္ႏိုင္လို့ပါပဲ။

ေနာက္ဆံုးအေနနဲ့ ကၽႊန္ေတာ္က 16 Khz ေလာက္ကစၿပီး အကုန္ျဖတ္ထုတ္ထားပါတယ္။ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ အဲဒီ အထက္ပိုင္းမွာ Piano အသံက အသံအရမ္းပါးသားပါၿပီ။ ေလသံလိုမ်ိဳးေတြ (တိပ္ေခြ ေခတ္တုန္းက ေလသံလိုမ်ိဳး ရွဲရွဲ အသံေတြမ်ိဳးကို Engineering စကားအရ Hiss လို့ေခၚပါတယ္) မ်ားလာတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽႊန္ေတာ္သီခ်င္းမွာ High Note ေတြကို တမင္တီးထည့္တားလည္း မရွိတဲ့ အတြက္ မလိုအပ္တာေၾကာင့္ အကုန္လံုး Roll off လုပ္လိုက္တာပါ။

ေနာက္ထပ္သံုးထားတာကေတာ့ Multiband Compressor ပါ။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ကၽႊန္ေတာ္ သံုးျဖတ္္တာမ်ားလာတာကေတာ့ Multband Compressor ပါ။ Multiband Compressor ဟာ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ Freq အပိုင္းေတြကို လိုအပ္သလို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ အတြက္ပါ။ ေနာက္ပိုင္းက်မွ Compressing လုပ္ပံုုလုပ္နည္းေတြကို ေရးပါမယ္။ ခုကေတာ့ Freq ခ်ိန္ထားတဲ့ သေဘာအတိုင္း Low ကို ကၽႊန္ေတာ္ Supress လုပ္ထားၿပီးေတာ့ High Note အေတြ Lossely Compress ကို Attack time ျမန္ျမန္နဲ့ လုပ္ထားပါတယ္။

ေနာက္ထပ္တစ္ခုကေတာ့ Reverb ပါ။ သံုးထားတဲ့ Alogrithm ကေတာ့ Hall Type ပါ။ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ နားေထာင္သူေတြကို အခန္းက်ယ္က်ယ္ ေမွာင္မိုက္ေနတဲ့ အထဲမွာ Piano သံၾကားေနရသလိုမ်ိဳး ခံစားေစခ်င္လို့ပါ။ ေနာက္က်မွာ အေသးစိတ္ Reverb သံုးနည္းေရးပါ့မယ္။ ခုအဲဒါေတြပါေျပာရင္ မိုးခ်ဳပ္သြားႏုိင္ပါတယ္။ Reverb မွာ အေရးႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ အပိုင္းႏွစ္ခုက Lo-Cut နဲ့ High Cut ပါ။ ဒီသီခ်င္းကေတာ္ေတာ္က်စ္က်စ္လစ္လစ္ တီထားတဲ့ သီခ်င္းဆိုေတာ့ ကၽႊန္ေတာ္ Melody Line မွာ Bass မလုိတဲ့ အတြက္ 200 Hz ေအာက္ပိုင္းကို Reverb Processor ကို Ignore လုပ္ခိုင္းလိုက္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ 10 Khz အထက္ကို လည္း လုပ္ထားပါတယ္။ မလိုအပ္ဘဲ ေလသံလိုမ်ိဳးေတြ ခဏခဏၾကားေနရရင္ ၾကားရတာ ရွဳပ္သြားႏိုင္တဲ့ အတြက္ပါ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ Hall Type Alogrithm ေတြက Long Tail လို့ေခၚတဲ့ အသံအရွည္ႀကီး က်န္တတ္ခဲ့တဲ့ ပံုစံရွိတတ္လို႔ပါ။

ေနာက္မွ ဆက္ေရးေတာ့မယ္ ေနာက္တစ္လိုင္းကို…. ဒီဟာေရးတာတင္ အေတာ္ၾကာတယ္။ Channel 6 ကို Preview ၾကည့္ခ်င္ရင္ ထည့္ေပးထားတယ္။